Phát huy truyền thống hiếu học, “tôn sư trọng đạo” của dân tộc Việt Nam

Dân tộc Việt Nam ta từ xa xưa đã có truyền thống hiếu học, “tôn sư trọng đạo”. Qua quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước, truyền thống ấy đã thấm vào máu của mỗi con người Việt Nam. Ngày nay, trong thời kỳ đổi mới và phát triển đất nước thì truyền thống “tôn sư, trọng đạo” lại càng được phát triển hơn bao giờ hết. Vậy mỗi chúng ta đã hiểu hết về nguồn gốc hình thành, ý nghĩa và quá trình phát triển của Ngày nhà giáo Việt Nam như thế nào?

Ngày Nhà giáo Việt Nam hay còn gọi là ngày lễ hiến chương nhà giáo Việt Nam. Nó có nguồn gốc từ ngày “Quốc tế hiến chương các nhà giáo” của thế giới. Tháng 7/1946, một tổ chức quốc tế các nhà giáo tiến bộ được thành lập ở Paris đã lấy tên là Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục (tiếng Pháp: Fédération Internationale Syndicale des Enseignants - FISE).

Nǎm 1949, tại một hội nghị ở Warszawa (thủ đô của Ba Lan), Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo dục đã ra bản “Hiến chương các nhà giáo” gồm 15 chương với nội dung chủ yếu là đấu tranh chống nền giáo dục tư sản, phong kiến, xây dựng nền giáo dục trong đó bảo vệ những quyền lợi của nghề dạy học và nhà giáo, đề cao trách nhiệm và vị trí của nghề dạy học và nhà giáo.

Công đoàn giáo dục Việt Nam, là thành viên của FISE từ năm 1953 (hội nghị có 57 nước tham dự), đã quyết định trong cuộc họp của FISE từ 26 đến 30/8/1957 tại Warszawa, lấy ngày 20/11/1958 là ngày “Quốc tế hiến chương các nhà giáo”.

Ngày này lần đầu tiên được tổ chức trên toàn miền Bắc Việt Nam. Những nǎm sau đó, ngày lễ này còn được tổ chức tại nhiều vùng giải phóng ở miền Nam Việt Nam. Hàng nǎm vào dịp kỷ niệm 20-11, cơ quan tiểu ban giáo dục thường xuất bản, phát hành một số tập san đặc biệt để cổ vũ tinh thần đấu tranh của giáo giới trong các vùng khác, động viên tinh thần chịu đựng gian khổ của những giáo viên kháng chiến.

Khi Việt Nam thống nhất, ngày này đã trở thành ngày truyền thống của ngành giáo dục Việt Nam. Vào ngày 28/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành quyết định số 167-HĐBT thiết lập ngày 20-11 hằng năm là ngày lễ mang tên “Ngày nhà giáo Việt Nam”.

Nội dung quyết định số 167-HĐBT năm 1982 nêu rõ:

“ Điều 1: Từ nay hàng nǎm sẽ lấy ngày 20-11 là ngày Nhà giáo Việt Nam.

Điều 2: Để ngày 20-11 có ý nghĩa thiết thực, hàng nǎm từ tháng 10 các cấp chính quyền và đoàn thể cần họp để xem xét tình hình công tác và hoạt động của đội ngũ giáo viên ở địa phương mình, kiểm điểm những việc đã làm và đề ra những việc cấn tiếp tục làm động viên đội ngũ giáo viên phát huy truyền thống tốt đẹp của giáo giới Việt Nam, rèn luyện phẩm chất và nǎng lực, làm gương sáng cho học sinh noi theo. Về phía giáo viên, cần có những hoạt động phong phú nhằm nâng cao nhận thức về vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên trong xã hội nước ta ngày nay, từ đó mà ra sức phấn đấu làm tốt nhiệm vụ cao cả của mình.

Điều 3: Việc tổ chức ngày 20-11 hàng nǎm do Ủy ban nhân dân và Hội đồng giáo dục các cấp chủ trì, có sự phối hợp các ngành giáo dục và các đoàn thể nhân dân. Các cấp các ngành cần phân công cán bộ lãnh đạo đi thǎm hỏi giáo viên, tổ chức các cuộc gặp mặt thân mật với giáo viên, nhân dịp này có thể tổ chức khen thưởng các giáo viên có thành tích. Việc tổ chức ngày nhà giáo Việt Nam cần được tiến hành trọng thể và thiết thực, tránh hình thức phô trương gây phiền hà cho học sinh và cha mẹ học sinh.

Điều 4: Trong ngày 20-11 các trường có thể sắp xếp lại việc học tập và giảng dạy để giáo viên được nghỉ và tham gia các sinh hoạt của trường và địa phương.”

Kể từ đó, hằng năm cứ vào dịp 20-11 các thế hệ học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân ta thường tổ chức các hoạt động nhằm tri ân công ơn to lớn của các thầy giáo, cô giáo và những người làm nhiệm vụ giáo dục, đào tạo.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định giáo dục có vai trò hết sức to lớn trong việc cải tạo con người cũ, xây dựng con người mới, bởi "Thiện, ác vốn chẳng phải là bản tính cố hữu, phần lớn đều do giáo dục mà nên". Người chỉ rõ: "Trình độ văn hoá của nhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ. Nâng cao trình độ văn hoá của nhân dân cũng là một việc làm cần thiết để xây dựng nước ta thành một nước hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, văn minh và giàu mạnh".

Bác từng nói: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người người”. Chính vì vậy, vào ngày 20/11 hằng năm, trên khắp đất nước đều rộn ràng ngày lễ chúc mừng Ngày nhà giáo Việt Nam. Các thế hệ học sinh trên cả nước thường tặng hoa và quà chúc mừng các thầy cô giáo. Ngành giáo dục cũng thường nhân dịp này đánh giá lại hoạt động giáo dục và lập phương hướng nâng cao chất lượng giáo dục.

Ngày 20-11 là dịp để các thế hệ học sinh “ghi nhớ, đền đáp” lại công ơn dưỡng dục của các thầy cô, là dịp để lớp lớp học trò ghi nhớ sâu sắc, gửi lòng thành biết ơn đến những người “tháng tháng, năm năm vẫn không ngừng chèo lái con thuyền”. Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 là dịp để các thế hệ học sinh tỏ lòng biết ơn, ghi nhớ công lao của những người làm nghề giáo dục, đào tạo luôn hết lòng với học sinh vì sự nghiệp giáo dục nước ta./.